Tutaj jesteś: Strona główna  › Historia

Historia

 

Początki Sokolstwa wiążą się z działalnością Johanna F. Jahna (1778 – 1852), twórcy ruchu turnerskiego w Niemczech.

W roku 1811 założył pod Berlinem boisko turnerskie – Turnplatz, na którym młodzież uprawiała konkurencje lekkoatletyczne, gimnastykę na przyrządach, zapasy i różne gry sportowe. Końcowym dalekosiężnym celem tego ruchu było przygotowanie młodzieży do służby wojskowej.

Daleką kalką turnerstwa niemieckiego na gruncie słowiańskim był ruch sokolski w Czechach, datowany od powstania w 1862 roku Praskiego Zrzeszenia Gimnastycznego ,,Sokół’’. Wzmożona aktywność zamieszkałej w Czechach ludności niemieckiej w dziedzinie rozbudowy boisk turnerskich pobudziła wśród Czechów dążenie do stworzenia narodowego czeskiego zrzeszenia gimnastycznego. I w tej organizacji silnie akcentowane były tendencje narodowe, a kształcenie w niej sprawności fizycznej młodzieży służyć miało walce wyzwoleńczej.

Ideologia sokolska z Czech rychło przeniknęła na ziemie polskie, gdzie 7 lutego 1867 roku powstało we Lwowie pierwsze gniazdo polskiego ,,Sokoła’’, założone przez polskich patriotów.

Oficjalnie celem ,,Sokoła ‘’było pielęgnowanie i rozwijanie tężyzny fizycznej młodzieży. Jednakże cele twórców polskiego sokolstwa ( wywodzili się oni głównie z grona weteranów powstania styczniowego) były bardziej dalekosiężne. Myślano nie tylko o rozwoju fizycznym, ale przede wszystkim o wychowaniu członków ,,Sokoła’’ na silnych duchem i ciałem obywateli, którzy pójdą do walki o niepodległą Polskę i będą jej służyć. Ćwiczenia gimnastyczne były tylko środkiem do wyrobienia u członków patriotycznego ducha narodowego.

Sokolstwo polskie prężnie się rozwinęło zgodnie z hasłem ,,w zdrowym ciele zdrowy duch’’ Miało być orężem w walce o tożsamość narodową i kulturową, w walce o prawo do duchowego i fizycznego odrodzenia narodu.

Następnie powstały nowe oddziały zwane gniazdami i związki sokole na ziemiach polskich pod zaborami(w Poznaniu, Krakowie, Bydgoszczy ,Szamotułach, Gnieźnie, Tarnowie). Rozwijano wszędzie ideę sokolą.

W 1919 roku związki z siedzibami w Poznaniu, Lwowie i Warszawie połączyły się w jeden ogólnokrajowy Związek, który obejmował 6 dzielnic: mazowiecką, małopolską, krakowską, śląską, wielkopolską i pomorską. Prezesami do 1939 roku byli: mec Bernard Chrzanowski 1919 – 1923 , hrabia Adam Zamojski 1923 - 1936, płk. Franciszek Arciszewski 1936 – 1939.

W 1920 roku Ministerstwo Spraw Wewnętrznych zatwierdziło statut Związku Sokolego. Charakteryzując ogólnie założenia ideowe Związku Towarzystw Gimnastycznych ,,Sokół’’, należy stwierdzić, że określał się on jako instytucja apolityczna, rozwijająca wśród swoich członków zdrowie poprzez wychowanie fizyczne, prowadząca wychowanie obywatelskie wśród członków, współorganizująca przysposobienie rezerw dla obrony państwa.

Wszystkie te założenia statutowe były w całym dwudziestoleciu międzywojennym w sposób konsekwentny realizowane, z wyjątkiem jednego, że Związek będzie instytucją apolityczną. Jak bowiem wykazała praktyka, Związek był nadal polityczną ekspozyturą Narodowej Demokracji, podobnie jak to miało miejsce w okresie rozbiorów.

Działacze ,,Sokoła’’ w swojej działalności na rzecz wychowania fizycznego traktowali sport jako ważny środek do osiągnięcia celu, którym było kształtowanie ideału wychowawczego i patriotycznego człowieka. Cel ten realizowali w salach gimnastycznych ( sokolniach), które były budowane wysiłkiem samych sokołów z funduszy zdobywanych poprzez organizowanie zajęć gimnastycznych, zabaw tanecznych tzw. herbatek lub dotacji państwowych.

Szczególnym zainteresowaniem cieszyła się gimnastyka. Poza tym uprawiano lekkoatletykę, gry zespołowe kolarstwo, hokej, łucznictwo, turystykę a nawet boks.

Członkowie T.G ,,Sokół’’ brali udział w zlotach sokolich, zawodach międzynarodowych, mistrzostwach Polski, mistrzostwach związkowych, międzydzielnicowych i międzyokręgowych.

Często w małych miasteczkach takie zawody były jedyną atrakcją sportową dla mieszkańców. Pokazy na zlotach były dobra propagandą wychowania fizycznego i sportu.

W latach okupacji niemieckiej i sowieckiej sokolstwo stanęło do obrony Ojczyzny. Sokoli jako żołnierze walczyli w kampanii wrześniowej 1939 r., w szeregach żołnierzy Polskich Sił Zbrojnych na Zachodzie , wśród żołnierzy państwa podziemnego. Niezliczona liczba sokołów zginęła w obronie Ojczyzny, inni zostali zamordowani w kacetach i lagrach.

W latach 1939 – 1988 sokolstwo polskie w kraju miało zakaz legalnej działalności. Po wojnie komuniści i socjaliści rządzący Polską nie pozwalają na legalizację ,, Sokoła ‘’.Toteż przez prawie 50 lat sokoli w Polsce działają w konspiracji. Na emigracji znaleźli się niektórzy działacze i przywódcy ,,Sokoła’’. Wielkiej Brytanii organizuje się sokolstwo na czele z prezesem Franciszkiem Arciszewskim. Powstają na emigracji związki i gniazda sokole.. Legalna praca i działalność sokola rozwija się w USA i we Francji.

Nadszedł listopad 1988 r. W dziejach Polski rozpoczął się nowy okres. Sokoli przystąpili w następstwie przemian demokratycznych w Polsce do rejestracji gniazd sokolich w kraju, oraz swojego związku. Sokolstwo przetrwało w kraju , w latach 1939 – 1988 , chociaż nie posiadało zarejestrowanego swojego Towarzystwa.

21 lutego 1990 w Warszawie odbył się Zjazd Założycielski Związku Towarzystw Gimnastycznych ,,Sokół’’ w Polsce, który obecnie zrzesza ok. 10 tysięcy członków zorganizowanych w 86 gniazdach – TG ,,Sokół’’

Związek Towarzystw Gimnastycznych ,,Sokół’’ w Polsce jest federacją Towarzystw Gimnastycznych ,,Sokół’’, które są samodzielnymi gniazdami pod względem prawnym, mają swoją osobowość prawną, posiadają swoje statuty. Związek jest kontynuatorem działalności założonego w 1867 r. we Lwowie Towarzystwa Gimnastycznego ,,Sokół’’, a po odzyskaniu niepodległości przez Polskę Związku Towarzystw Gimnastycznych ,,Sokół’’ w Polsce.


Przez ostatnie 12 lat szukano nowych dróg w ,,Sokole’’. Wypracowano nowe formy działania. Związek Towarzystw Gimnastycznych ,,Sokół ’’ postawił na wychowanie i rozwój sportu powszechnego wśród dzieci i młodzieży. W tej nowoczesnej organizacji, otwartej na jednoczenie się ludzi maja oni szansę rozwoju swojej osobowości, samorządności i demokracji.

Towarzystwo Gimnastycznege ,,Sokół’ w Zgierzu

20 03 1907 roku zalegalizowano Statut Towarzystwa Gimnastycznego w Zgierzu. Jednak bez nazwy ,,Sokół’’, ponieważ w zaborze rosyjskim , w którym znajdował się Zgierz używanie tej nazwy nie było dozwolone.

Towarzystwo otrzymało nazwę ,,Sokół’’ dopiero w dniu 29 listopada 1919 roku, po odzyskaniu niepodległości. Najpełniej działalność sportową rozwinął ,,Sokół ’’ w okresie międzywojennym, a zwłaszcza w latach trzydziestych, kiedy to prowadzone były obok piłki nożnej sekcja gimnastyczna, lekkoatletyczna, zapaśnicza , bokserska, tenisa stołowego a nawet szermiercza. ,,Sokół’’ był współorganizatorem powstania Okręgowego Związku Piłki Nożnej. Był to największy klub w Zgierzu, liczył około 200 aktywnych sportowców.

Okres międzywojenny to wspaniały rozwój ,,Sokoła’’. Oprócz wszechstronnego życia sportowego, uprawianych różnych dyscyplin sportowych kładziono duży nacisk na sprawy wychowawcze, umiłowanie ojczyzny, dobrego wychowania, niesienia pomocy innym, nie mówiąc już o stronieniu od alkoholu i palenia tytoniu. Sokoli w swoich pięknych mundurach byli ozdobą wszelkich uroczystości tak państwowych jak i kościelnych. Organizowano ,,opłatki’’, wycieczki i majówki.

Wybuch II wojny światowej przerwał coraz prężniej rozwijającą się działalność sokolstwa polskiego, w tym również ,,Sokoła’’ zgierskiego.

Dążenie do przywrócenia na nowo wspaniałej niegdyś atmosfery sokolej sprawiło ,że 12 marca 1947 roku zebrało się ponad 40 członków i sympatyków przedwojennego ,,Sokoła’’ pragnących reaktywować Towarzystwo. Wyłoniona w tym celu delegacja w składzie: Wiktor Bryszewski, Ryszard Mamiński i Józef Rajski spotkała się jednak ze stanowczą odmową zarejestrowania przez ówczesne władze.

Dopiero z chwilą powstania ,,Solidarności’’ zrodziła się sprzyjająca atmosfera i w 1989 roku odbyły się dwa zebrania informacyjne w sprawie powołania ,,Sokoła’’

W dniu 9 lutego 1990 roku. został zatwierdzony statut zgierskiego ,,Sokoła’’ przez Łódzką Federację Sportu i Turystki, opracowany przez druha Józefa Rajskiego w oparciu o statut przedwojenny.

11 03 1990 roku podczas zebrania Komitetu Reaktywacyjnego dokonano wyboru I Zarządu.

Prezesem został Józef Rajski. Od 2000 roku funkcję tę pełni druh Kazimierz Głowacki

Zgierski ,,Sokół’’ zgodnie z tradycją i założeniami statutowymi nawiązuje do ,,Sokoła’’ przedwojennego i realizuje swoje statutowe cele, którymi są:

  • Szerzenie kultury fizycznej i duchowej wśród społeczeństwa polskiego w zgodzie z tradycją narodu polskiego.

  • Wzbudzanie wśród członków Towarzystwa poczucia narodowej i osobistej godności a także chętnego i bezinteresownego wypełniania obowiązków społecznych i obywatelskich.

  • Przeciwdziałanie narkomanii i alkoholizmowi występującymi w środowiskach młodzieżowych.

  • Popieranie wszelkich inicjatyw mających na celu wychowanie młodego pokolenia ceniącego takie wartości jak rodzina i miłość do ojczyzny.

Towarzystwo Gimnastyczne ,,Sokół' swoją działalność opiera na systematycznym udziale razem z członkami w obchodach świąt państwowych i kościelnych (3 Maja, 11 Listopada, 1 i 17 Września, 15 Sierpnia). Czci pamięć 100 Polaków rozstrzelanych przez hitlerowców w Zgierzu w dniu 20 03 1942 roku. Co roku grupa Sokołów w umundurowaniu pełni wartę honorową przy Wielkanocnym Grobie Chrystusa w kościele św. Katarzyny a poczet sztandarowy bierze też udział w procesji Bożego Ciała .

W lokalu ,,Sokoła’’ odbywają się wieczornice z okazji świąt narodowych i kościelnych, w których biorą udział zaproszeni goście - przedstawiciele władz miasta Zgierza oraz spotkania z młodzieżą, na których przedstawiana jest historia i działalność Towarzystwa Gimnastycznego.

,, Sokół’’ od wielu lat organizuje liczne turnieje okolicznościowe w koszykówce, siatkówce, piłce nożnej oraz mistrzostwa Zgierza dla młodzieży i dorosłych w tenisie stołowym. Siatkarze biorą udział w amatorskiej lidze organizowanej przez TKKF w Zgierzu, a tenisiści w wojewódzkiej lidze tenisa stołowego oraz Mistrzostwach Polski Towarzystw Gimnastycznych.

Swoją działalność sportową ,,Sokół’’ opiera na współpracy z zaprzyjaźnionymi szkołami zgierskimi (z Zespołem Szkół nr 1, Zgierskim Zespołem Szkół Ponadgimnazjalnych oraz z Gimnazjum nr 3) , w których nauczyciele wychowania fizycznego prowadzą wyżej wymienione sekcje.

Profesjonalne tworzenie stron www zapewnia agencja interaktywna